لطفا کمی صبر کنید...

عسل واقعی چیست؟
طبق تعریف استاندارد بین المللی کدکس، عسل یک ماده طبیعی شیرین است که توسط زنبور عسل از شهد گل ها جمع آوری و با اضافه کردن مواد خاصی به آن و تبخیر آب آن، آن را عمل آوری نموده و در حجرات مومی ذخیره می نماید.

سایر عسل ها کدامند؟

1.عسل های طبیعی:
عسل های طبیعی عسل هایی هستند که توسط زنبور در کندوهای مختلف چوبی، سفالی، تنۀ درختی، سبدی و غیره تولید می شود. این عسل ها هم دارای خواص برگرفته از شهد گل ها یا خواص گیاهی (آنتی اکسیدان ها) می باشند و هم خواص اخذ شده از زنبور (آنزیم ها) یا خواص زنبوری را دارا می باشند.


2.عسل تغذیه ای:
باید یادآور نمود که در فصولی که شهد در طبیعت محدود است بر زنبورداران لازم است زنبوران را با شربت تغذیه نموده تا تخم گذاری زنبوران قطع نشود یا در فصول پاییز و زمستان لازم است با تغذیه زنبوران نیازهای غذایی زنبوران را رفع نمود.
ولی برخی از زنبورداران در فصول بهار و تابستان و با وجود شهد در طبیعت اقدام به تغذیه فراوان زنبوران می نمایند و هدف آن ها تولید عسل تغذیه ای است.
پس در عسل تغذیه ای به جای شهد گل، شربت در اختیار زنبور قرار می گیرد و زنبور مراحل فرآوری را روی شربت انجام داده، از مواد خاص یا همان آنزیم های خود به آن اضافه نموده و در حجرات مومی ذخیره می نماید. در نتیجه عسل تغذیه ای از خواص برگرفته شده از زنبور بهره مند است.  این نوع عسل خواص ضد باکتریایی یا خواص زنبوری را دارد، ولی فاقد خواص گیاهی می باشد.

3.عسل دیگی یا عسل تقلبی:
نوع تقلبی عسل است این محصول از اختلاط و امتزاج برخی مواد مختلف مثل سیب زمینی، شلغم، گلوکز و برخی افزودنی ها و اسانس ها به دست می آید و ارتباطی با زنبور عسل نداشته و هیچ کدام از خواص عسل را ندارد .

1.آیا این باور حقیقت دارد که تنها عسل با کیفیت عسل زنبورهای وحشی است?
خیلی از عسل ها که به صورت طبیعی تولید می شوند یعنی از شهد گل های طبیعی در مومی که توسط زنبور بافته شده و درکندو قرار می گیرد و زنبوردار از مواد طبیعی برای کنترل بیماری ها استفاده می نماید با کیفیت عسل های وحشی برابری می کند.

2.آیا شکرک زدن نشانه تقلب در عسل است یا طبیعی بودن آن؟
عسل طبیعی ممکن است شکرک بزند. برخی از عسل ها دیر یا خیلی دیر شکرک می زنند. شکرک زدن عسل به میزان رطوبت، میزان گلوکز و عوامل دیگر بستگی دارد. هر چه میزان گلوکز عسل از میزان فروکتوز بیشتر باشد زودتر شکرک می زند. معمولا میزان گلوکز عسل های پاییزی مثل عسل آفتاب گردان یا گل پنبه از میزان فروکتوز آن بیشتر است و زود شکرک می زند. البته عسل های ذکر شده خواص ضد باکتریایی بالایی دارند.

3.آیا عسل خوب باید رنگ تیره داشته باشد?
رنگ عسل های حرارت دیده به دلیل سوختن قندها تیره می شود. مصرف عسل های حرارت دیده (بیشتر از 45 درجه) به دلیل تولید ماده سمی هیدروکسی متیل فوفورال توصیه نمی شود.
رنگ عسل های طبیعی و حرارت ندیده متنوع است و بستگی به نوع گل دارد عسل برخی از گل ها رنگ روشن دارد مثل عسل مرکبات و برخی تیره است مثل آویشن. البته هر میزان مواد معدنی عسل بیشتر باشد رنگ عسل تیره تر می شود.
این مسئله را هم باید یاد آور شد که ممکن است به دلایلی از جمله به دلیل جلوگیری از رس کردن، عسل را در معرض حرارت غیرمستقیم و کنترل شده (45 حد اکثر درجه) قرار می دهند. اگر میزان حرارت از میزان ذکر شده بیشتر نباشد صدمه ای به آنزیم های عسل وارد نخواهد کرد.

4.آیا عسل غلیظ بهتر از عسل رقیق می باشد؟
میزان غلظت عسل بستگی به درصد رطوبت یا آب عسل دارد. مثلا عسل با میزان رطوبت 14 درصد مخصوص مناطق کوهستانی و خشک و عسل با میزان رطوبت حدود 20 درصد مربوط به مناطق ساحلی و مرطوب می باشد. یعنی عسل مناطق ساحلی و مرطوب، رقیق و مناطق کوهستانی و خشک غلیظ است.
البته درجه حرارت بر غلظت یا روان بودن عسل تاثیر مستقیم داشته و در سرما یا درجه حرارت پایین عسل قوام سفت داشته و در گرما روان می شود.

5.مصرف کننده چگونه می تواند عسل تقلبی را تشخیص دهد؟
روش های رایج مثل کش آمدن عسل یا سایر روش ها تایید شده نیست. لذا نه تنها مصرف کننده ها بلکه کارشناسان هم فقط با اتکا به آزمایشگاه های تخصصی عسل می توانند عسل را تشخیص دهند.

6.بهترین روش آزمایشگاهی برای تشخیص آزمایشگاهی عسل تقلبی توسط دستگاه های نظارتی چیست؟
تعیین میزان اسید آمینه پرولین، آنزیم عسل و میزان هیدروکسی متیل فورفورال از مهمترین فاکتورهای تعیین کیفیت عسل می باشند.

7.چه تعداد کندوی زنبور در کشور وجود دارد و میزان عسل تولیدی کشور چقدر است?
طبق آخرین آمار معاونت امور دام وزارت جهاد کشاورزی تعداد کندوی عسل کشور بیش از 6 میلیون کندو و میزان عسل تولیدی 71 هزار تن می باشد.

8.آیا باقی مانده داروها و سموم در عسل کشور وجود دارد؟
با توجه به این که محمل سموم، چربی ها می باشند و میزان چربی در عسل در حد قابل چشم پوشی است، لذا اگر مواد سمی وارد کلنی شود، جذب موم می شود. لذا توصیه این است که از عسل استراکتور شده یا بدون موم استفاده شود.

9.آیا بیماری از عسل به  انسان منتقل می شود?
فقط برای بچه های زیر یک سال که ایمنی آن ها هنوز کامل نشده احتیاط در مصرف لازم است ولی برای سایرین هیچ ماده ای مفید تر از عسل وجود ندارد. البته برای بیمارانی که مصرف مواد قندی برای آنها توصیه نمی شود عسل هم به دلیل داشتن قند گلوکز محدودیت دارد.

ترجمه و تالیف: دکتر محمد فرسی
مدرس و عضو مجمع بین المللی کنترل بیماری های زنبورعسل COLOSS

1-CODEX STAN 12-1981